Sáng 31/10, Hội đồng khoa học Kiểm toán nhà nước đã tổ chức nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Cơ sở lý luận và thực tiễn sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước trong điều kiện nhà nước pháp quyền ở Việt Nam” do TS. Đặng Văn Hải - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế làm chủ nhiệm. Hội đồng nghiệm thu do TS. Bùi Quốc Dũng, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước, làm Chủ tịch.
Sau gần 10 năm thi hành Luật Kiểm toán nhà nước (năm 2015) và hơn 5 năm thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán nhà nước, việc thực hiện nhiệm vụ kiểm toán của Kiểm toán nhà nước đã có bước chuyển biến tích cực, đổi mới mạnh mẽ toàn diện về nội dung, phương pháp và cách thức thực hiện. Qua đó, hiệu lực, hiệu quả, chất lượng kiểm toán không ngừng được nâng cao, góp phần quan trọng trong việc tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, sử dụng hiệu quả nguồn lực quốc gia; đồng thời, góp phần tích cực vào công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí.
TS Bùi Quốc Dũng, Chủ tịch Hội đồng, đánh giá cao kết quả nghiên cứu của Đề tài Tuy nhiên, qua thực tiễn thi hành một số quy định, Luật Kiểm toán nhà nước đã bộc lộ một số hạn chế như: Tính đồng bộ về địa vị pháp lý, chức năng của Kiểm toán nhà nước theo chuẩn mực và thông lệ quốc tế còn hạn chế; nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm toán nhà nước chưa tương xứng với vị trí, chức năng được giao; quy định về đơn vị được kiểm toán chưa bao quát hết các cơ quan, tổ chức có quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công; việc truy cập cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu điện tử của đơn vị được kiểm toán gặp nhiều khó khăn do chưa có cơ chế pháp lý rõ ràng… Những hạn chế này đã ảnh hưởng, giảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm toán của Kiểm toán nhà nước.
Ngày 05/11/2021, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Kế hoạch số 81/KH-UBTVQH15 về việc triển khai thực hiện Kết luận số 19-KL/TW của Bộ Chính trị và Đề án định hướng Chương trình xây dựng pháp luật nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV trong đó xác định Kiểm toán nhà nước chủ trì phối hợp với Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội và các cơ quan, đơn vị, tổ chức có liên quan tiến hành nghiên cứu, rà soát Luật Kiểm toán nhà nước hoàn thành trước ngày 31/12/2024 để làm cơ sở trình các cấp có thẩm quyền xem xét, sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước, đảm bảo các quy định đồng bộ, phù hợp với quy định của Hiến pháp, thông lệ quốc tế, gắn với quá trình chuyển đổi số và khắc phục các tồn tại hiện nay, tạo cơ sở pháp lý cho việc tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Kiểm toán nhà nước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trên cơ sở đó, Ban đề tài nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận của việc sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước trong điều kiện nhà nước pháp quyền ở Việt Nam; làm rõ cơ sở thực tiễn của việc sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước; nghiên cứu quan điểm, mục tiêu và đề xuất các chính sách, nội dung cụ thể cần sửa đổi, bổ sung của Luật Kiểm toán nhà nước; đề xuất dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước.
TS. Đặng Văn Hải - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Chủ nhiệm đề tài - báo cáo tóm tắt kết quả nghiên cứu Đánh giá cao kết quả nghiên cứu của Ban đề tài, Hội đồng nghiệm thu nhận xét: Đề tài đã phân tích, làm rõ khái niệm và đặc điểm của Nhà nước pháp quyền pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; khái niệm, nội dung, vị trí và vai trò của Luật Kiểm toán nhà nước; yêu cầu của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Kiểm toán nhà nước; nghiên cứu Luật Kiểm toán nhà nước của một số nước trên thế giới và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Đây là cơ sở lý luận cho việc đưa ra những nội dung sửa đổi, bổ sung và biện pháp thực hiện bảo đảm đầy đủ cơ sở khoa học và có tính thuyết phục cao. Đặc biệt, đề tài đã đề ra 5 nhóm chính sách: Hoàn thiện quy định về địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Kiểm toán nhà nước; Nâng cao tính độc lập của Tổng Kiểm toán nhà nước; Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động kiểm toán của Kiểm toán nhà nước; Xác định đơn vị được kiểm toán bảo đảm bao quát hết các cơ quan, tổ chức quản lý, sử dụng tài chính công theo quy định của Hiến pháp; Nâng cao vai trò, trách nhiệm của Kiểm toán nhà nước trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Để hoàn thiện đề tài, Hội đồng nghiệm thu khuyến nghị Ban đề tài phân tích sâu hơn đặc điểm của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, từ đó xác định vị thế của Kiểm toán nhà nước với tư cách là một định chế độc lập quy định trong Hiến pháp nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đồng thời, cho thấy sự khác biệt của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam với các Nhà nước pháp quyền khác trên thế giới. Đây là những nguyên tắc và căn cứ rất quan trọng để xác lập vị thế, chức năng, thẩm quyền và quyền hạn của cơ quan Kiểm toán nhà nước ở mỗi quốc gia.
Toàn cảnh buổi nghiệm thu Đồng thời, cần rà soát để có sự thống nhất và đồng bộ giữa Luật Kiểm toán nhà nước với các luật chuyên ngành có liên quan mới được Quốc hội ban hành. Ngoài ra, cần làm rõ giới hạn, phạm vi đối tượng kiểm toán của Kiểm toán nhà nước; việc kế thừa và sử dụng kết quả của Kiểm toán nhà nước để tránh chồng chéo khi thực hiện thanh tra, kiểm toán.
Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng đánh giá cao nỗ lực nghiên cứu của Ban đề tài và đồng tình với các khuyến nghị, đề xuất của Hội đồng nghiệm thu. Ban đề tài cần tiếp thu tối đa các ý kiến của Hội đồng nghiệm thu, trong đó lưu ý một số nội dung: bổ sung lý luận về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam tác động đến Luật Kiểm toán nhà nước; làm rõ nội hàm về Kiểm toán nhà nước, tài chính công, tài sản công; bổ sung các luận giải, luận cứ trong từng đánh giá; nghiên cứu, xem xét một số đề xuất đảm bảo tính khả thi, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Kiểm toán nhà nước…
Hội đồng nghiệm thu đánh giá đề tài xếp loại Xuất sắc.
