Thực hiện Quyết định số 1590/QĐ-KTNN ngày 17/10/2025 của Kiểm toán nhà nước về việc thành lập Hội đồng nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ năm 2024, chiều 06/11/2025, Hội đồng khoa học Kiểm toán nhà nước đã tổ chức nghiệm thu đề tài nghiên cứu khoa học cấp bộ “Tài chính xanh và vai trò của Kiểm toán nhà nước trong việc kiểm toán tài chính xanh góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững số 13 - Ứng phó kịp thời, hiệu quả với biến đổi khí hậu và thiên tai” do ThS. Vũ Thị Kim Dung (Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán) làm chủ nhiệm. Hội đồng nghiệm thu do GS.TS. Đoàn Xuân Tiên, Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Kiểm toán nhà nước làm Chủ tịch.
Quang cảnh Buổi nghiệm thu Ban đề tài cho biết, biến đổi khí hậu đang là mối quan tâm của toàn thế giới. Ảnh hưởng của nó không chỉ giới hạn trong phạm vi biên giới một quốc gia mà còn là mối đe dọa toàn cầu. Tính cấp bách của các hành động giảm thiểu biến đổi khí hậu cũng như ứng phó kịp thời, hiệu quả với biến đổi khí hậu và thiên tai đã được nhấn mạnh và cụ thể hóa thành Mục tiêu số 13 (SDG 13) tại Hội nghị cấp cao của Liên hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (COP) và là một trong 17 mục tiêu phát triển bền vững (SDG) được xây dựng và thông qua tại Chương trình nghị sự phát triển của Liên Hợp Quốc năm 2015 nhằm hướng tới xóa đói giảm nghèo, bảo vệ hành tinh và đảm bảo mọi người dân được hưởng hòa bình và thịnh vượng vào năm 2030.
Thực hiện các cam kết quốc tế cũng như nhận thức rõ trách nhiệm của mình trong việc thực hiện các giải pháp chống biến đổi khí hậu, Việt Nam đã ban hành Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030. Và mới đây, Thủ tướng Chính phủ cũng đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050. Quan điểm phát triển bền vững đã được lồng ghép xuyên suốt trong các Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội các giai đoạn. Điều đó cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế và sự nỗ lực và quyết liệt của Chính phủ trong thực hiện 17 mục tiêu phát triển bền vững.
Chủ tịch Hội đồng đánh giá cao giá trị lý luận và thực tiễn của Đề tài Xuyên suốt 17 mục tiêu phát triển bền vững và đặc biệt là các hành động thực hiện mục tiêu số 13 - Ứng phó kịp thời, hiệu quả với biến đổi khí hậu và thiên tai, khái niệm “Tài chính xanh” được đề cập đến như một loạt các chính sách thu hút vốn, nguồn lực, khoản tài trợ cho các ngành, các hoạt động đầu tư vào lĩnh vực bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng, năng lượng sạch… Đây cũng chính là hướng tiếp cận cho các Cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) trong việc xác lập vai trò thực hiện các đánh giá độc lập về việc sử dụng các nguồn lực công, thực hiện chính sách công nhằm thúc đẩy thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững nói chung và Mục tiêu phát triển bền vững số 13 nói riêng.
Những năm qua, Chính phủ Việt Nam đã thực hiện hàng loạt các chính sách về tài chính xanh như phát triển thị trường vốn xanh, phát triển các công cụ tín dụng xanh nhằm thực hiện ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai và bước đầu đã có một số kết quả. Tuy nhiên, những số liệu còn chưa cụ thể, minh bạch; hiệu quả của các chính sách đưa ra cũng chưa được một cơ quan độc lập nào đánh giá.
Đề tài khẳng định vai trò không thể thiếu của Kiểm toán nhà nước đối với phát triển tài chính xanh góp phần thực hiện Mục tiêu phát triển bền vững số 13 Mặt khác, trong thời gian qua, Kiểm toán nhà nước, với vai trò đặc biệt quan trọng trong các tổ chức công đã thực hiện nhiều cuộc kiểm toán, góp phần quan trọng trong việc cung cấp thông tin đáng tin cậy, đóng góp vào sự minh bạch của Chính phủ và cải thiện môi trường sống và góp phần hoàn thiện các chính sách phát triển bền vững, chống biến đổi khí hậu, ứng phó với thiên tai. Tuy nhiên, Kiểm toán nhà nước chưa có hướng tiếp cận cụ thể, chưa xác lập vai trò cụ thể trong việc kiểm toán tài chính xanh nhằm thúc đẩy thực hiện mục tiêu phát triển bền vững số 13 - Ứng phó kịp thời, hiệu quả với biến đổi khí hậu và thiên tai. Điều đó làm giảm hiệu quả thực hiện chính sách và ảnh hưởng đến tính minh bạch của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết về chống biến đổi khí hậu.
Từ những nhận định đó, Ban đề tài tiếp cận nghiên cứu về tài chính xanh và vai trò của KTNN trong việc kiểm toán tài chính xanh nhằm thực hiện SDG 13 đã làm rõ những khía cạnh quan trọng của tài chính xanh. Theo đó, để đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và bền vững của các dự án và chương trình được tài trợ bởi các nguồn tài chính xanh, sự tham gia của Kiểm toán nhà nước là vô cùng cần thiết. Kiểm toán tài chính xanh cũng là một công cụ quan trọng giúp đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và bền vững trong quản lý tài chính xanh, từ đó góp phần thực hiện SDG 13. Các vai trò của Kiểm toán nhà nước được xác định như (1) Cung cấp thông tin tin cậy, đóng góp vào sự minh bạch của Chính phủ trong việc thực hiện SDG13; (2) Góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững số 13 thông qua việc lành mạnh hóa môi trường tài chính xanh; (3) Góp phần hoàn thiện các chính sách thực hiện SDG13 ngày càng trở nên quan trọng.
Cùng với thực trạng kiểm toán tài chính xanh tại Việt Nam hiện nay, những khó khăn, vướng mắc tồn tại, trong dài hạn, việc thực hiện kiểm toán tài chính xanh không chỉ dừng lại ở việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng nguồn vốn xanh, mà còn hướng đến việc xây dựng một hệ thống tài chính bền vững, thúc đẩy đầu tư vào các dự án thân thiện với môi trường và hỗ trợ quá trình chuyển đổi nền kinh tế theo hướng phát triển bền vững.
Thông qua kết quả nghiên cứu, Ban đề tài đã đề ra 5 nhóm giải pháp bao gồm: Đổi mới phương pháp tiếp cận; Phát triển nguồn lực; Xây dựng kế hoạch kiểm toán; Đổi mới phương thức tổ chức thực hiện kiểm toán một cách đồng bộ và có lộ trình rõ ràng và Đổi mới công tác nghiên cứu khoa học, đào tạo, tập huấn, tuyên truyền là yếu tố then chốt nhằm nâng cao vai trò của Kiểm toán nhà nước trong kiểm toán tài chính xanh. Điều này sẽ giúp Kiểm toán nhà nước không chỉ thực hiện tốt chức năng kiểm toán mà còn có thể đóng góp tích cực vào quá trình ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai, trở thành một thành phần không thể thiếu trong hệ thống quản lý tài chính công và tư nhân, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy sự minh bạch và hiệu quả của các sáng kiến tài chính xanh và trở thành một nhân tố quan trọng trong việc điều phối và giám sát tài chính xanh tại Việt Nam.
ThS Trần Kim Lộc - phản biện 2 - mong muốn đề tài cập nhật thêm nhiều thông tin mới Đánh giá đây là một đề tài mới, có giá trị thực tiễn và lý luận cao đối với việc nghiên cứu các khía cạnh của tài chính xanh cũng như kiểm toán tài chính xanh, đặc biệt là trong khu vực công, Hội đồng nghiệm thu cho rằng Đề tài đã khảo sát, phân tích khá toàn diện thực trạng vai trò của Kiểm toán nhà nước trong kiểm toán tài chính xanh; chỉ rõ những kết quả đạt được, hạn chế, nguyên nhân và các yếu tố ảnh hưởng đến việc triển khai kiểm toán tài chính xanh. Các dữ liệu và dẫn chứng được sử dụng phù hợp, phản ánh thực tế công tác kiểm toán và chính sách tài chính xanh tại Việt Nam.
Để hoàn thiện đề tài, Hội đồng đề nghị nhóm nghiên cứu rút ra khái niệm tài chính xanh theo quan điểm của nhóm tác giả, từ đó thống nhất mối quan hệ tài chính xanh và phát triển bền vững. Đề tài nên xây dựng khung kiểm toán chuyên biệt cho tài chính xanh, bao gồm tiêu chí đo lường hiệu quả và đánh giá rủi ro khí hậu, có đề xuất cụ thể về xây dựng hệ thống chuẩn hóa để đảm bảo tính minh bạch. Ngoài ra, đề tài cần xác định nội dung kiểm toán tài chính xanh, phương pháp kiểm toán phù hợp…
Đề tài được Hội đồng nghiệm thu xếp loại Khá.
