Kiểm toán khu vực công từ lâu đã được nhìn nhận thông qua các chức năng kiểm tra tuân thủ, phát hiện sai phạm, kiến nghị xử lý tài chính và tăng cường kỷ luật ngân sách. Cách tiếp cận này vẫn cần thiết trong bối cảnh quản lý tài chính công vẫn còn có rủi ro thất thoát, lãng phí và vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, những thách thức mới như tăng trưởng bền vững, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, nợ công, đầu tư công quy mô lớn và nhu cầu nâng cao năng suất khu vực công đòi hỏi các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) phải tiến xa hơn: làm rõ các nguyên nhân hệ thống, các nút thắt chính sách và kiến nghị cải cách để nguồn lực nhà nước có thể tạo ra giá trị tăng trưởng chất lượng hơn. Bài viết này phân tích sự chuyển dịch từ kiểm toán tuân thủ sang “kiểm toán kiến tạo phát triển”, dựa trên kinh nghiệm của Cơ quan kiểm toán quốc gia Vương quốc Anh (NAO), Văn phòng trách nhiệm giải trình của Chính phủ Hoa Kỳ (GAO - SAI Hoa Kỳ) và Tòa Thẩm kế châu Âu (ECA). Từ đó, bài viết đề xuất những hàm ý cho Kiểm toán nhà nước Việt Nam phù hợp với yêu cầu quản trị quốc gia trong giai đoạn mới.

1. INTOSAI. (2019). INTOSAI-P 12: The Value and Benefits of Supreme Audit Institutions - making a difference to the lives of citizens;
2. INTOSAI. (2019). ISSAI 300: Performance Audit Principles;
3. INTOSAI. (2019). GUID 3920: The Performance Auditing Process;
4. National Audit Office. (2025). NAO Strategy 2025-2030: Trust, Value, Impact;
5. National Audit Office. (2024). Lessons learned: A planning and spending framework that enables long-term value for money;
6. National Audit Office. (2025). Lessons learned: Governance and decision-making on mega-projects;
7. National Audit Office. (2025). Annual Report and Accounts 2024-25;
8. National Audit Office. (2023). Overcoming challenges to managing risks in government;
9. U.S. Government Accountability Office. (2022). Strategic Plan 2022-2027;
10. U.S. Government Accountability Office. (2025). High-Risk Series: Heightened Attention Could Save Billions More and Improve Government Efficiency and Effectiveness;
11. U.S. Government Accountability Office. (2026). Performance and Accountability Report, Fiscal Year 2025;
12. U.S. Government Accountability Office. (2025). 2025 Annual Report: Additional Opportunities to Reduce Fragmentation, Overlap and Duplication and Achieve Billions of Dollars in Financial Benefits;
13. U.S. Government Accountability Office. Priority Recommendations database;
14. European Court of Auditors. (2021). ECA Strategy 2021-2025;
15. European Court of Auditors. (2025). Peer Review of the European Court of Auditors;
16. European Court of Auditors. Audit reports, reviews and opinions;
17. Quốc hội Việt Nam. (2015). Luật Kiểm toán nhà nước số 81/2015/QH13, ngày 24 tháng 6 năm 2015;
18. Quốc hội Việt Nam. (2019). Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiểm toán nhà nước số 55/2019/QH14, ngày 26 tháng 11 năm 2019;
19. Ủy ban Thường vụ Quốc hội. (2020). Nghị quyết số 999/2020/UBTVQH14 về Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030, ngày 16 tháng 9 năm 2020;
20. Kiểm toán nhà nước Việt Nam. Các tài liệu, tin bài về Chiến lược phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2030, chuyển đổi số và định hướng phát triển Kiểm toán nhà nước đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045.